Mɛni Miifee Plastic Kup Feemɔ Mli Nitsumɔhe lɛ?
Mlibotemɔ
Lɛ plastic kɔɔpoo feemɔ tsɔne nitsumɔhe lɛ miitsɔ tsakemɔi ni sa kadimɔ yɛ nibii srɔtoi ahewɔ. Tsakemɔi nɛɛ miifee nitsumɔhe lɛ, ni eyɛ ehiɛyaa nɔ hewalɛ, ni eha nibii afeelɔi lɛ miitsirɛ amɛ koni amɛtsake amɛhe koni amɛtsu jarayeli nibii ni tsakeɔ lɛ ahe nii. Yɛ sane nɛɛ mli lɛ, wɔbaakwɛ hewalɛi titrii ni saa plastic kɔɔpoo feemɔ tsɔne lɛ he lɛ mli, ni wɔkɛ wɔjwɛŋmɔ baama tsɔnei ahe nilee mli hiɛyaa, shihilɛ ni yaa nɔ daa lɛ he haomɔi, nibii ni ataoɔ ni afee lɛ bɔ ni sa, nibii ni hi jogbaŋŋ lɛ anɔkwɛmɔ, kɛ jeŋ muu fɛɛ jarayeli mlilɛɛmɔ nɔ.
I. Tɛknɔlɔji He Hiɛyaa
Tɛknɔlɔji mli hiɛyaa miitsu gbɛfaŋnɔ ko ni he hiaa waa he nii yɛ plastic kɔɔpoo tsɔnei ahe nitsumɔhe lɛ tsakemɔ mli. Akɛni nibii afeemɔ lɛ miiya hiɛ waa hewɔ lɛ, tsɔnei nɛɛ ebafee nɔ ni yɔɔ ŋaa ni amɛtsuɔ nii jogbaŋŋ. Nibii ni nuɔ nii ahe kɛ nibii ni tsuɔ nii amɛ diɛŋtsɛ lɛ ni akɛfee ekome lɛ eha nibii afeemɔ lɛ etee hiɛ oya, ni tɔmɔi hu eba shi, ni eha nibii afeemɔ lɛ efee mlɛo.
Agbɛnɛ hu, tsɔnei ni yɔɔ ŋmɛnɛ lɛ eha tsɔnei efee nɔ ni anyɛɔ atsuɔ he nii jogbaŋŋ, ni amɛnyɛɔ amɛtsakeɔ amɛhe amɛwoɔ shihilɛ mli. Nɛkɛ nibii nɛɛ haa nibii afeemɔ lɛ yaa hiɛ jogbaŋŋ, ni ehaa efeɔ mlɛo kɛhaa nibii afeelɔi lɛ akɛ amɛaatsu nibii ni amɛ jarayelɔi lɛ biɔ ni yaa hiɛ lɛ ahe nii.
II. Nɔ ni Yaa Nɔ Kɛ Shihilɛ He Saji
Shihilɛ mli nibii ahe nilee ni yaa hiɛ lɛ miinyɛ... tsɔne ni akɛfeɔ kɔɔpoo ni akɛtsuɔ nii shikome pɛ nitsumɔhe lɛ koni ekɛba shihilɛ mli nibii ni efiteɔ lɛ shi. Akwɛ plastic ni akɛtsuɔ nii shikome lɛ mli jogbaŋŋ, ni enɛ enyɛ mɛi ni feɔ lɛ anɔ koni amɛtao nibii kɛ gbɛjianɔtoi ni baanyɛ ahi shi daa lɛ amli babaoo.
Tsakemɔi ni he hiaa fe fɛɛ lɛ ateŋ ekome ji plastic ni nyɛɔ efiteɔ kɛ nɔ ni anyɛɔ atsakeɔ lɛ ni akɛtsuɔ nii. Mɛi ni feɔ nibii lɛ miifee tsɔnei ni baanyɛ afee kɔɔpoi kɛjɛ nibii tamɔ PLA (polylactic acid) kɛ PHA (polyhydroxyalkanoates), ni anáa kɛjɛɔ nibii ni anyɛɔ atsakeɔ amɛhe lɛ amli. Enɛ kɛ nɔ ni ataoɔ yɛ nibii ni akɛwoɔ mli ni kɛ shihilɛ kpãaa gbee lɛ kpãa gbee, ni ehaa nɔ ni plastic kɔɔpoo ni afeɔ lɛ saa shihilɛ he lɛ baa shi.
III. Mɔ Diɛŋtsɛ kɛ Mɔ Diɛŋtsɛ He Nifeemɔ
Nibii ni mɛi ni heɔ nii lɛ sumɔɔ lɛ miitsake, kɛ shwelɛ ni yaa hiɛ kɛha niiashikpamɔi ni yɔɔ srɔto ni kɔɔ mɔ diɛŋtsɛ he. Nɛkɛ nifeemɔ nɛɛ miiná plastic kɔɔpoo tsɔnefeemɔ tsɔne nitsumɔhe lɛ hu nɔ hewalɛ. Mɛi ni feɔ tsɔnei lɛ kɛ tsɔnei ni baanyɛ afee kɔɔpoi ni afee amɛ diɛŋtsɛ amɛhe ni yɔɔ srɔtoi, amɛhe sui, kɛ amɛdalɛi miiha.
Bɔni afee ni atsu nɛkɛ taomɔ nii nɛɛ ahe nii lɛ, tsɔnei ni akɛfeɔ nibii kɛ nibii ni akɛfeɔ nii lɛ ebafee nɔ ni he hiaa waa. Nitsumɔhei baanyɛ afee kɔɔpoi ni kɛ amɛ gbɛi lɛ kpãa gbee ni amɛtsu amɛtoibolɔi ni amɛtaoɔ amɛ lɛ ahe nii, ni amɛtsɔɔ amɛhe srɔto kɛtsɔ kɔɔpoi ni afee amɛ diɛŋtsɛ amɛhe lɛ nɔ. Kɛji eji kɔfe shwapo, niyelihe ni ayeɔ niyenii oya, loo nifeemɔ krɛdɛɛ ko lɛ, nɛkɛ nifeemɔ nɛɛ miitsake nitsumɔ lɛ.
IV. Nɔkwɛmɔ ni Hi jogbaŋŋ kɛ Nitsumɔ
Nibii ni hi jogbaŋŋ lɛ anɔkwɛmɔ kɛ bɔ ni etsuɔ nii jogbaŋŋ ehaa lɛ ji nɔ ni he hiaa fe fɛɛ yɛ plastic kɔɔpoo feemɔ tsɔne nitsumɔhe lɛ. Mɛi ni feɔ tsɔnei lɛ yaa nɔ amɛkɛ amɛshika woɔ niiamlitaomɔ kɛ nibii ahe nitsumɔ mli koni amɛha amɛtsɔnei lɛ afee nɔ ni ja jogbaŋŋ ni anyɛɔ akɛ he fɔ̃ɔ nɔ. Nɔ ni fata enɛ he ji ni afee nibii ni ajieɔ lɛ kpo lɛ jogbaŋŋ, afee bɔ ni afee tsɔne lɛ jogbaŋŋ, kɛ gbɛjianɔtoi ni akɛkwɛɔ nɔ yɛ be mli lɛ ni akɛaawo mli.
Nitsumɔ mli hiɛyaa hu yaa hewalɛ ni akɛtsuɔ nii lɛ nɔ. Jeee akɛ tsɔnei ni kɛ hewalɛ tsuɔ nii jogbaŋŋ lɛ haa shika ni akɛtsuɔ nii lɛ baa shi kɛkɛ, shi moŋ eyeɔ ebuaa nibii ni afeɔ lɛ jogbaŋŋ ni ehiɔ shi daa. Mɛi ni feɔ nibii lɛ kɛ amɛjwɛŋmɔ ema nibii ni haa hewalɛ baa shi kɛ nibii ni afee ni kɛ shihilɛ ni yɔɔ jɛmɛ lɛ kpãaa gbee lɛ anɔ babaoo koni amɛha nibii fɛɛ ni hi jogbaŋŋ kɛ bɔ ni amɛtsuɔ nii jogbaŋŋ amɛhaa lɛ aya hiɛ.
V. Jeŋ Guɔyeli He Mlilɛɛmɔ
Jeee kpokpaa kome pɛ nɔ tsɔne ni akɛfeɔ plastic kɔɔpoo lɛ tsuɔ nii yɛ; eji jeŋ muu fɛɛ jarayelihe ko ni mɛi ni feɔ nibii, mɛi ni kɛ nibii haa, kɛ mɛi ni heɔ nii lɛ gbɛ eshwa je lɛŋ hei srɔtoi. Nitsumɔhe lɛ dalɛ kɛ jarayeli hei ni miiya hiɛ lɛ yɔɔ tsakpaa waa, he ni plastic kɔɔpoi ni ataoɔ lɛ miiya hiɛ yɛ nibii ni anuɔ ni yaa hiɛ kɛ niyenii nitsumɔhe lɛ mlilɛɛmɔ hewɔ.
Nɔ ni jɛ mli ba ji akɛ, nibii afelɔi miigbɛ amɛhe amɛshwã shikpɔji ni miiya hiɛ lɛ amli, amɛmiifee ekome kɛmiifee ekome, ni amɛmiiha nibii ni ajaa lɛ aya hiɛ koni amɛná hegbɛi heei. Nɛkɛ jeŋ muu fɛɛ shweremɔ nɛɛ miikudɔ akaŋshii kɛ nibii heei ni afeɔ yɛ nitsumɔhe lɛ mli lɛ, ni ehaa efeɔ nɔ ni yɔɔ hewalɛ ni etsuɔ jarayeli nibii ni tsakeɔ lɛ ahe nii.
Naagbee
Lɛ Plastic Kupɔ ni Akɛfeɔ Latsaa nitsumɔhe lɛ miitsɔ tsakemɔ ni yaa nɔ ni tsɔnei ahe nilee mli hiɛyaa, shihilɛ ni yaa nɔ daa lɛ he haomɔi, nibii ni abiɔ ni afee lɛ bɔ ni sa, nibii ni hi jogbaŋŋ lɛ anɔkwɛmɔ, kɛ jeŋ muu fɛɛ jarayeli mlilɛɛmɔ tsirɛɔ lɛ mli. Beni nitsumɔhe lɛ tsuɔ nibii nɛɛ ahe nii lɛ, esaa ehe kɛha wɔsɛɛ be ni kɛ nibii heei, nibii ni yaa nɔ daa, kɛ nibii ni afee lɛ bɔ ni sa lɛ babaoo baafata he koni ekɛtsu jarayeli hei kɛ jarayelɔi fɛɛ ahiamɔ nii ni yɔɔ hewalɛ lɛ ahe nii. Jeee nɔ ko kɛkɛ ni he hiaa ji ni wɔtsake wɔhe wɔwo nɛkɛ nibii nɛɛ amli; eji gbɛ ni atsɔɔ nɔ akwɛɔ koni akaŋshii aya hiɛ yɛ shikpɔŋ ni tsakeɔ oya nɛɛ nɔ.
Be ni akɛmajeɔ: Otukwajaŋ-13-2023



